عفونت ادراری چیست؟
عفونت ادراری زمانی رخ میدهد که باکتری )معمولاً Escherichia coli از روده) وارد مجاری ادراری شده و باعث التهاب و ایجاد علائم شود. عفونتها میتوانند در ناحیهٔ پایین مجاری ادراری (مثانه — سیستیت، مجرای ادرار — اورتریت) یا در نواحی بالاتر (کلیهها — پیلونفریت) قرار داشته باشند.
علائم شایع
سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
تکرر ادرار یا احساس فوریت برای ادرار کردن
دفع مقدار کم ادرار با هر بار رفتن به توالت
ادرار کدر، بدبو یا همراه با خون
درد یا فشار در ناحیهٔ پایین شکم (مثانه)
اگر عفونت به کلیهها رسیده باشد ممکن است تب، درد پهلو، حالت تهوع و استفراغ دیده شود — در این حالت سریعاً باید به پزشک مراجعه شود.
— چه کسانی در معرض خطرند؟
زنان (آناتومی کوتاهتر مجرای ادرار)
افراد با سابقهٔ عفونت مکرر
کسانی که کاتتر ادراری دارند
افراد با مشکلات تخلیهٔ کامل مثانه (مثل بزرگشدن پروستات یا برخی نارساییهای عصبی)
افرادی که اخیراً آنتیبیوتیک یا انواع خاصی از روشهای تهاجمی داشتهاند
عوامل دیگری مثل کمآبی، فعالیت جنسی، و استفاده از برخی محصولات بهداشتی تحریککننده نیز میتواند ریسک را بالا ببرد.
۴ چطور تشخیص داده میشود؟
آزمون سریع (Dipstick): در مراقبتهای اولیه برای بررسی وجود گلبول سفید یا نیتریت در ادرار استفاده میشود.
کشت ادرار (Urine culture): برای تعیین عامل میکروبی و حساسیت به آنتیبیوتیک زمانی که جواب تست سریع نامشخص است یا عفونت مکرر/شدید وجود دارد.
— درمان (خودمراقبتی و پزشکی)
اقدامات خودمراقبتی (کمکحال)
نوشیدن مایعات کافی برای رقیقتر شدن ادرار و دفع باکتریها
پرهیز از قهوه، الکل و خوراکیهای محرک مثانه در مدت علائم
استفاده از کمپرس گرم ناحیهٔ پایین شکم برای کاهش درد
این اقدامات برای تخفیف علائم تا زمانی که درمان پزشکی اثر کند مفیدند.
آنتیبیوتیکها
بسیاری از عفونتهای مثانه در زنان سالم با آنتیبیوتیک کوتاهمدت درمان میشوند.
دستورالعملهای بالینی پیشنهاد میکنند که در برخی بیماران میتوان نسخهٔ پشتیبان آنتیبیوتیک داد تا تنها در صورت عدم بهبود ظرف ۴۸ ساعت یا بدتر شدن علائم آن را استفاده کنند؛ در موارد دیگر داروی فوری تجویز میشود. همچنین بیمار باید از عوارض احتمالی آنتیبیوتیک و زمان مراجعهٔ مجدد آگاه شود.
> نکته مهم: انتخاب نوع آنتیبیوتیک باید بر اساس شدت بیماری، سابقهٔ حساسیت بیمار، حاملگی، و احتمال مقاومت باکتریایی انجام شود. در صورت تب، درد پهلو یا علائم شدید سیستمیک، درمان فوری و ارزیابی تکمیلی لازم است.
عفونتهای مکرر و پیشگیری
اگر بیش از چند بار در سال دچار عفونت شوید، ممکن است به عنوان «عفونت مکرر» در نظر گرفته شوید. برای پیشگیری:
هیدراته ماندن و تخلیهٔ بهموقع مثانه
بهداشت مناسب (خشک کردن جلو به عقب در زنان)
اجتناب از محصولات تحریککنندهٔ ناحیهٔ ژنیتال
— چه زمانی باید سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟
تب بالا یا لرز، درد شدید پهلو (احتمال درگیری کلیه)
تهوع و استفراغ همراه با درد ادراری
علائم در افراد باردار یا کسانی که کاتتر دارند
بدتر شدن سریع علائم یا عدم بهبودی پس از شروع آنتیبیوتیک طی ۴۸ ساعت
این وضعیتها ممکن است نیاز به ارزیابی اورژانسی، کشت فوری، یا بستری داشته باشند.